Arz Daralması ve Fiyat Artışları
Hürmüz Boğazı’ndaki ABD-İran savaşı kaynaklı aksaklıklar ve Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları, küresel mazot arzını daraltıyor. Bu daralma, tarım sektörünün traktör, biçerdöver ve sulama pompası gibi ekipmanlara en yoğun yakıt sağladığı ekim ve hasat dönemine denk geldi.
Avustralya’da buğday, arpa ve kanola hasadında ülke tarihinin en büyük dördüncü rekoru bekleniyor; ancak yakıt maliyetleri geçen yıla göre yüzde 50’den fazla artarak litre başına yaklaşık 3 Avustralya dolarına ulaştı. ABD’de ortalama perakende mazot fiyatları geçen ay rekor seviyeye çıkarken Avrupa’da vadeli fiyatlar da sert yükseldi.
Üretim ve Tedarik Zinciri Üzerindeki Baskı
Brezilya’nın soya üretiminin yaklaşık yüzde 10’unu karşılayan Rio Grande do Sul eyaletindeki çiftçiler, mazot arzındaki sıkışıklığın sürmesi halinde ekim süreçlerinin gecikebileceğini açıkladı. Pelotas’ta üretim yapan Fernando Rechsteiner, ABD-İran savaşının başlangıcından bu yana bölgedeki mazot fiyatlarının yüzde 40 arttığını belirterek sipariş teslimatlarında normalin altında miktarlarla çalışmak zorunda kaldıklarını ifade etti.
İngiltere’nin en büyük tarım üreticilerinden Elveden Farms, nakliye şirketine yüzde 24 yakıt ek ücreti ödüyor. Şirketin tarım makineleri için yıllık mazot faturası yüzde 40 artarak 560 bin sterline yükseldi. Elveden Genel Müdürü Andrew Blenkiron, artan giderlerin kâr marjlarını aşındırdığını ve son noktada gıda fiyatlarına yansıyacağını söyledi.
Politik Adımlar ve Gıda Enflasyonu Riski
ABD Başkanı Donald Trump, yakıt ihracatını yasaklama tehdidinde bulunmuş; ancak G7 ülkeleri ve ortaklarının acil durum stoklarını piyasaya sunma konusunda anlaşmasının ardından geri adım atmıştı. Trump, pazartesi günü maliyetleri düşürmeye yönelik olarak vergiden muaf bir mazot türünün kullanımındaki kısıtlamaları gevşeten başkanlık kararnamesini imzaladı. Yaklaşık 22 milyon çiftçiyi temsil eden AB tarım örgütü Copa-Cogeca ise fiyatların yüksek seyretmesi halinde üretimde belirgin düşüşler ve gıda arzında aksaklıklar yaşanabileceği uyarısında bulundu.
