Küresel Gıda Fiyatları Üç Aydır Yükseliyor
FAO Gıda Fiyat Endeksi, eylül ayında ağustos ayına göre yüzde 1,5 artarak 136 puana yükseldi. Yıllık bazda artış ise yüzde 5,8 oldu. Endeks, mayıs ve haziranda gerilemenin ardından üst üste üçüncü ay yükselişe geçerek Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Mart 2022’deki tarihi zirvenin yüzde 15,1 altında bulunmakla birlikte, artış ivmesi üreticiler ve tüketiciler üzerindeki maliyet baskısını yeniden gündeme taşıdı.
En Sert Artış Şeker ve Tahılda
Alt endeksler incelendiğinde en belirgin yükselişin şeker ve tahılda gerçekleştiği görülüyor. Şeker fiyat endeksi bir ayda yüzde 6,1 arttı. Tayland’da üretim beklentilerinin zayıflaması, Hindistan’da normalin altında kalan yağışlar, Brezilya’daki aşırı yağışlar ve AB’de şeker pancarı ekim alanlarının daralması küresel arzı sıkıştıran başlıca etkenler oldu. Tahıl endeksi yüzde 5,1 yükselirken buğday fiyatları Karadeniz’deki sevkiyat kısıtları ve Kuzey Amerika’daki kurak hava nedeniyle yüzde 6,3 arttı. Mısır fiyatlarında da ABD’de verim beklentilerinin gerilemesi ve Brezilya kaynaklı arz daralmasıyla yüzde 5,6 artış kaydedildi. Bitkisel yağ yüzde 0,9, et yüzde 1,1 yükselirken süt ürünleri yüzde 0,1 geriledi.
Üreticilerin Marjları Sıkışıyor
ABD’li gıda devleri artan maliyet baskısını kamuoyuyla paylaştı. General Mills, 2027 mali yılı girdi maliyeti enflasyonunun önceki yüzde 4-5 beklentisinin üst sınırına doğru ilerlediğini açıkladı ve bu mali yılda en az 750 milyon dolar tasarruf hedeflediğini belirtti. Conagra Brands, maliyet enflasyonunun yüzde 5-6 aralığının üst sınırına yakın gerçekleşmesini beklerken taşıma maliyetlerinin ilk planın iki katına çıktığını bildirdi. McCormick ise yıllık maliyet enflasyonu beklentisini yüzde 6-7’ye yükseltti ve dördüncü çeyrekte maliyet baskısının yoğunlaşmasıyla brüt kâr marjının gerileyebileceğine dikkat çekti. Üç şirketin hisseleri de yılbaşından bu yana ciddi değer kaybetti: General Mills yaklaşık yüzde 31, McCormick yüzde 34, Conagra yüzde 23 geriledi. Küresel hammadde fiyatlarındaki yükselişin perakende raflarına aynı hızda yansıması beklenmiyor; işçilik, ambalaj, enerji ve perakende marjları gibi etkenler nihai fiyatı şekillendiriyor. Ancak maliyet artışları kalıcı hale gelirse üreticiler bu yükü tüketiciye yansıtmak ya da satış hacminden taviz vermek arasında seçim yapmak durumunda kalacak.
