Gıda Fiyatları 4 Yılın Zirvesinde
BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Eylül 2026’da küresel gıda fiyatlarının aylık yüzde 1,5 artışla 136 puana yükseldiğini açıkladı. Endeks bu seviyeyle Kasım 2022’den bu yana en yüksek noktasına ulaştı; yıllık bazda ise artış yüzde 5,8 olarak gerçekleşti. Mart 2022’de Rusya-Ukrayna Savaşı’nın hemen ardından kırılan tarihi rekor ise hâlâ yüzde 14,3 üzerinde.
Baskının Kaynakları: Boğazlar, Kuraklık, Talep
Artışın arkasında birbiriyle kesişen birden fazla etken var. Karadeniz’deki lojistik kısıtlamalar buğday fiyatını yüzde 6,3 artırırken Kuzey Amerika’daki ekim öncesi kuraklık arzı baskıladı. Mısır fiyatları yüzde 5,6 yükseldi; ABD’deki verim endişeleri ve Brezilya’nın ihracat kısıtlamaları bu artışın başlıca nedenleri. Şeker endeksi ise tek bir kalemde yüzde 6,1 ile en sert yükselişi kaydetti: Tayland’da düşük üretim beklentisi, Hindistan’da zayıf muson yağmurları ve Brezilya’nın orta-güney bölgesindeki aşırı yağışlar üretim tahminlerini aşağı çekti. FAO Başekonomisti Maximo Torero, Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıkların iklim şoklarıyla birleşmesinin enerji ve taşımacılık maliyetleri üzerindeki baskıyı kalıcı hale getirdiğini vurguladı.
Üretim ve Ticaret Görünümü Zayıflıyor
FAO, 2026 küresel tahıl üretim tahminini bir önceki yıla göre yüzde 2,1 düşürerek 2 milyar 979 milyon tona revize etti. Tahmin, 2025 rekoltesinin altında kalıyor; ancak tarihin en büyük ikinci hasadı olma özelliğini koruyor. Karadeniz’deki nakliye darboğazı ve alternatif taşıma kapasitesinin yetersizliği nedeniyle küresel tahıl ticaretinin yüzde 3,5 gerileyerek 505,8 milyon tona inmesi bekleniyor. Et ve süt ürünleri endekslerinde sınırlı düşüşler görülse de bu iki kategori, tahıl ve şekerdeki sert yükselişlerin gölgesinde kalıyor. Gıda ve enerji ithalatına bağımlı ülkelerde tüketici fiyatlarına yansımanın kısa sürede gerçekleşebileceğine dair FAO uyarısı, özellikle gelişmekte olan ekonomiler için yakın vadeli enflasyon riskini ön plana taşıyor.
