Üç Riskli Bileşen, Bir Uyarı
IMF Başkanı Kristalina Georgieva, yapay zeka patlamasının yarattığı dengesiz büyüme, uzun süreli enerji şoku ve rekor düzeydeki küresel borç yığınının bir arada oluşturduğu “kokteyl risk” karşısında hükümetlerin acilen harekete geçmesi gerektiğini söyledi. Georgieva’nın açıklamaları, önümüzdeki hafta Bangkok’ta düzenlenecek IMF-Dünya Bankası yıllık toplantıları öncesinde Singapur’da yapacağı konuşmanın metninden aktarıldı.
Georgieva’ya göre yapay zeka yatırım dalgası şu ana kadar yalnızca birkaç ekonomide büyüme sağladı; değer zincirine dahil olmayan ülkelerin büyük çoğunluğu bu süreçten yararlanamadı. Yapay zeka altyapısının genişlemesi enerji talebini de yukarı çekiyor. Georgieva, “Yapay zeka, enerji ve gıda şokları, tarifeler, savunma harcamaları ve yüksek kamu borcu enflasyonist etkiler yaratıyor” dedi ve merkez bankalarının ihtiyatlı sıkı para politikasını sürdürmesi gerektiğini vurguladı.
Borç ve Enerji Baskısı
Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) verilerine göre küresel toplam borç 365 trilyon doları aştı. Bangkok toplantısı, ABD, Avrupa ve Japon devlet tahvili getirilerinin son on yılların zirvelerine çıktığı bir dönemde gerçekleşiyor. Georgieva, son 17 yılda faiz oranlarının GSYH büyüme oranlarının altında kalmasının politika yapıcılara görece rahat bir ortam sağladığını, ancak yükselen faizlerin bu konfor dönemini sona erdirdiğini belirtti. Büyük bütçe açıklarına alışmış ülkelerin “çok zorlu siyasi seçimler” yapmak zorunda kalacağını söyledi ve bu konuda gelişmiş ekonomileri “en büyük fail” olarak nitelendirdi.
Enerji cephesinde ise Georgieva, Şubat ayında başlayan ve ABD ile İsrail’in İran’a saldırmasının ardından derinleşen enerji şokunun şu ana kadar “büyük ancak kontrol altında” kaldığını aktardı. Kuzey yarımkürede kış mevsiminin yaklaşmasıyla talep artışı ve rezerv yenileme sürecinin fiyat baskılarını daha da artırabileceği uyarısını yaptı. Orta Doğu ve Ukrayna’daki çatışmalar nedeniyle emtia arzındaki sıkışıklığın 2027 yılına dek süreceğini öngördü.
