New York’a gelen bir ziyaretçi limanda demirli güzel teknelere bakar. Rehberi tekneleri gösterir. Bazıları bankacıların, bazıları aracıların yatlarıdır. Ziyaretçi dinler; sonra saf bir merakla sorar: “Peki müşterilerin yatları nerede?”
Fred Schwed Jr.’ın 1940’ta yayımlanan Müşterilerin Yatları Nerede? kitabı adını bu eski Wall Street fıkrasından alır. Sorunun güzelliği, kısa oluşundadır. Rehberin anlattıklarına itiraz etmez; yalnızca hikâyede yeri olmayan birini sorar.
Schwed, Wall Street’te çalışmış bir aracıdır. Kitabında tavsiye verenlerin ve aracıların kazancıyla müşterilerin kazancı arasındaki farkı mizahla anlatır. Limandaki soru da aynı şeyi yapar: Önce yatların sahiplerini duyurur, sonra kimden hiç söz edilmediğini hatırlatır.
Fıkrada ziyaretçinin sorusuna bir yanıt yoktur. Rehber tekneleri gösterir, ziyaretçi sorusunu sorar ve sahne orada kalır. Bu kadarı yeter: Güzel yatlar hâlâ limandadır, müşterilerin yatlarıysa anlatılanlar arasında değildir.
Bugün bu fıkrayı okuyunca limandaki teknelerden çok o kısa soru kalır akılda. Göz, gösterilen yatları mı arar, gösterilmeyenleri mi?
Bu yazı, Fred Schwed Jr., “Müşterilerin Yatları Nerede?” (Where Are the Customers’ Yachts?, 1940) kitabında yer alan anlatıdan esinlenen serbest bir yeniden yazımdır; kitaptan alıntı değildir. Eğitim ve okuma keyfi içindir, yatırım tavsiyesi değildir.
