Türkiye’de kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında yürütülen vergi denetimlerinin ilk 6 aylık bilançosu belli oldu. Vergi Denetim Kurulu’nun (VDK) inceleme, izaha davet, teftiş ve gözetim faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan matrah farkı ve azaltılan zararların toplamı 354,2 milyar liraya ulaştı.
Geçen yılın aynı döneminde 225,5 milyar lira olan tutar, bir yılda yaklaşık yüzde 57 artış gösterdi. Artışta klasik vergi incelemelerinin yanı sıra mükellefleri gönüllü uyuma yönlendiren yeni denetim uygulamaları da etkili oldu.
VERGİ İNCELEMELERİNDE MATRAH FARKI İKİ KATINA YAKLAŞTI
Vergi müfettişlerinin ocak-haziran döneminde gerçekleştirdiği incelemelerde tek başına 265,2 milyar liralık matrah farkı tespit edildi. Bu rakam geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 96,65 yükseldi.
İncelemeler sonucunda tarhı önerilen vergi tutarı yüzde 89,35, önerilen ceza tutarı ise yüzde 79,92 arttı. Önerilen vergi ve cezaların toplamı 186,6 milyar lirayı aştı.
Yılın ilk yarısında 33 bin 455 mükellef vergi incelemesine tabi tutulurken toplam 101 bin 301 rapor hazırlandı.
İZAHA DAVETLE 35,4 MİLYAR LİRALIK MATRAH ARTIŞI
VDK, doğrudan vergi incelemesine geçilmeden önce mükelleflere riskli görülen işlemleri hakkında açıklama yapma fırsatı sağlayan “izaha davet” uygulamasını da sürdürdü.
Bu süreçte mükelleflerin beyanlarını yeniden değerlendirmesiyle vergi matrahları 35,4 milyar lira artırıldı. Buna bağlı olarak artırılan vergi tutarı yüzde 10,41 yükselerek 3,05 milyar liraya çıktı.
2026 yılı teftiş programı kapsamında yürütülen çalışmalarda ise matrah farkı ve azaltılan zararların toplamı 8,03 milyar lirayı bulurken 886,1 milyon liralık vergi tarh edildi.
36 BİN MÜKELLEFE GÖZETİM YAZISI
Denetimlerde öne çıkan uygulamalardan biri de beyanname gözetimi oldu. Nisan ayında başlatılan çalışma kapsamında 36 bin 15 mükellefe yazı gönderildi.
Program sonrasında mükellefler matrahlarını 21,8 milyar lira artırırken beyan edilen zararlar 23,3 milyar lira azaltıldı. Risk analizleri sonucunda bazı mükelleflerin brüt satış tutarlarında toplam 120,9 milyar liralık artış yapıldığı da belirlendi.
Stok gözetim programında ise 301 mükellefe ulaşıldı ve toplam 540 milyon liralık matrah artışı gerçekleştirildi.
KURGAN kapsamında 227 mükellef nezdinde fiili tespit yapılırken 1.847 mükellefe bilgi isteme yazısı gönderildi. Çalışmalar sonucunda 795,6 milyon liralık faturanın kayıtlardan çıkarılması sağlandı.
LÜKS RESTORANLARDAN PIRLANTA SEKTÖRÜNE SAHA DENETİMİ
Vergi müfettişleri masa başındaki risk analizlerinin yanı sıra sahadaki denetimlerini de genişletti. Lüks restoranlar ve eğlence mekanlarından pırlanta, tekstil, tütün, motosiklet, elektrikli bisiklet, tıbbi cihaz ve lastik üretimine kadar çok sayıda sektörde fiili envanter çalışmaları gerçekleştirildi.
Kimyasal gübre, zirai ilaç, ambalajlı su ve polietilen gibi alanları da kapsayan çalışmalar kapsamında 36 ilde 761 farklı adreste işletmelerin stok ve faaliyetleri yerinde incelendi.
ŞİMŞEK: RİSK ANALİZİNE DAYALI DENETİMİ SÜRDÜRÜYORUZ
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yalnızca klasik vergi incelemelerine dayanmadıklarını belirtti.
Şimşek, risk analizine dayalı incelemeler ile izaha davet ve gözetim programlarının birlikte yürütüldüğünü vurgulayarak, mükelleflerin gönüllü uyumunu artıran, rehberlik ve önleyici mekanizmaları öne çıkaran bir strateji izlediklerini ifade etti.
Şimşek, yılın ilk yarısında elde edilen sonuçların risk odaklı denetim anlayışı ile denetim kapasitesinin etkinliğini ortaya koyduğunu kaydetti.
