Çocuk on dört yaşındadır. İşi basittir: bir aracı kurumun salonunda, büyük tahtanın önünde durur. Biri şeritten fiyatları yüksek sesle okur, o da tebeşirle yazar. Rakamlar hızlı gelir; çocuğun eli daha hızlıdır. Aritmetiği iyidir, hafızası ondan da iyi.
Edwin Lefèvre’in romanı böyle açılır. Anlatıcının adı Larry Livingston’dur; kitabın, dönemin ünlü spekülatörü Jesse Livermore’un hayatından esinlendiği kabul edilir. Ama ilk sayfalarda ünlü biri yoktur. Tahta, tebeşir ve rakamlara bakmayı seven bir çocuk vardır.
Çocuk bir süre sonra bir şey fark eder. Rakamlar rastgele akmıyor gibidir. Bir hisse yükselmeden ya da düşmeden önce fiyatı çoğu kez benzer biçimde davranır. Bunun nedenini bilmez, merak da etmez; onu ilgilendiren nedeni değil, tekrarıdır. Cebinde küçük bir defter taşımaya başlar. Gördüğünü yazar, ertesi gün ne olduğuna bakar. Parası yoktur; defterde yalnızca tahminleri ve onların sonuçları durur.
Bir gün, kendisinden büyük bir çalışma arkadaşı yanına gelir. Bir demiryolu hissesi, Burlington için duyum almıştır, parası ise yetmemektedir. Çocuk defterini açar, o hissenin son günlerine bakar. Rakamlar, defterindeki eski örneklere benzemektedir. Birikimini arkadaşınınkiyle birleştirirler ve küçük bir işlem yaparlar. Hisse beklediği gibi hareket eder. Çocuğun payına düşen kâr 3 dolar 12 senttir.
Romanın bundan sonrası büyük kazançların ve en az onlar kadar büyük kayıpların hikâyesidir. Ama Lefèvre’in ilk bölümde kurduğu sahne kitabın geri kalanına yön verir: çocuk kimsenin tavsiyesiyle değil, kendi tuttuğu kayıtla işe başlamıştır. İlerleyen sayfalarda en ağır kayıplarından birini de tam tersini yaptığında, kendi okumasını bırakıp başkasının görüşüne uyduğunda verir.
Kitabın en çok hatırlanan fikri de bu salondan çıkar: borsada yeni bir şey yoktur; çünkü spekülasyon dağlar kadar eskidir; bugün olan daha önce de olmuştur, yine olacaktır.
Yüz yıl sonra tahtanın yerinde ekranlar, tebeşirin yerinde algoritmalar var. Lefèvre’in çocuğu bugün yaşasaydı muhtemelen yine aynı şeyi yapardı: önce bakar, sonra yazar, en son işlem yapardı.
Bu yazı, Edwin Lefèvre’in “Bir Borsa Spekülatörünün Anıları” (Reminiscences of a Stock Operator, 1923) romanında yer alan anlatıdan esinlenen serbest bir yeniden yazımdır; kitaptan alıntı değildir. Eğitim ve okuma keyfi içindir, yatırım tavsiyesi değildir.
