← Ücretsiz Eğitim › Teknik Analiz Okulu › Ders 4
Hacim nedir?
Hacim, bir hissede o gün yapılan işlemlerin toplamıdır. İki biçimde verilir: işlem gören pay adedi (lot) ya da bu işlemlerin toplam tutarı (TL). Bu derste TL cinsinden işlem hacmini kullanıyoruz.
Hacim tek başına az şey söyler, çünkü her hissenin olağan hacmi farklıdır. Aynı tutar bir hissede sıradan bir gün, bir başkasında olağan dışı bir gün olabilir. Bu yüzden hacim, hissenin kendi geçmişiyle kıyaslanır.
Göreli hacim nasıl hesaplanır?
Göreli hacim = günün hacmi ÷ önceki 20 işlem gününün ortalama hacmi. Sonuç 1 ise hacim ortalama kadardır; 2 ise ortalamanın iki katı, 0,5 ise yarısıdır.
Örnek rakamlarla: önceki 20 günün ortalaması 400 milyon TL, günün hacmi 920 milyon TL ise göreli hacim 920 ÷ 400 = 2,30 olur. (Rakamlar anlatım içindir, gerçek bir hisseye ait değildir.)
Ortalamaya o günün kendisi dahil edilmez. Edilirse ölçülen gün kendisiyle kıyaslanmış olur ve oran olduğundan küçük çıkar. Periyot bir tercihtir; 20 gün yerine 10 ya da 50 gün de kullanılır.
Grafikte hacim
Aşağıdaki grafik TCELL’in 12 Kas 2025 – 17 Şub 2026 dönemini gösteriyor: üstte günlük mumlar, altta işlem hacmi. Düz çizgi önceki 20 günün ortalama hacmi, kesikli çizgi bu ortalamanın iki katı.
Bu dönemde göreli hacmin 2’yi aştığı iki gün var. A günü (16 Ara 2025) hacim ortalamanın 2,2 katıydı ve kapanış önceki güne göre %3,4 aşağıdaydı. B günü (22 Oca 2026) hacim ortalamanın 2,1 katıydı ve kapanış önceki güne göre %6,3 yukarıdaydı.
İki günde de hacim olağan dışıydı; biri düşüş, biri yükseliş günüydü. Hacim hareketin büyüklüğünü anlatır, yönünü fiyat gösterir.
Hacim ne zaman yanıltır?
- Yön söylemez. 20 büyük BIST hissesinin son iki yılında göreli hacim 373 günde 2’yi aştı. Bu günlerin 257’si (%69) yükseliş, 114’ü (%31) düşüş günüydü.
- Sonrası rastgele bir günden çok farklı değil. Bu günlerden 10 iş günü sonra fiyat %55’inde daha yukarıdaydı. Aynı hisselerde herhangi bir günden 10 iş günü sonra bu oran %52.
- Takvim hacmi şişirir. Endeks değişikliği ve vadeli işlem vade sonu günlerinde hacim, şirketle ilgili bir haber olmadan da yükselir.
- Seans içinde eksik ölçer. Gün bitmeden bakıldığında günün hacmi tamamlanmamıştır; oran gün sonu değerinden düşük görünür.
Bu sayılar geçmiş veriden hesaplanmıştır; gelecekteki sonuçlar için bir gösterge değildir ve yatırım tavsiyesi değildir.
Özet
Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Örnek grafikler geçmiş veriye aittir; aynı sonucun ileride oluşacağı anlamına gelmez.
Önceki ders: SMA ve EMA kesişimleri. Sıradaki ders: RSI — göreli güç endeksi. Tüm dersler: Ücretsiz Eğitim.
