İran’ın 7 Günlük Planı
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, BM 81. Genel Kurulu marjında yaptığı açıklamada Tahran’ın Washington’a yedi aşamalı bir ateşkes planı ilettiğini doğruladı. Plan; Lübnan dahil tüm çatışmaların yedi gün boyunca durdurulmasını, ABD’nin İran’a ait yaklaşık 12 milyar dolarlık dondurulmuş fonları serbest bırakmasını, petrol yaptırımlarının kaldırılmasını ve deniz ablukasına son verilmesini öngörüyor. Yedinci günün sonunda ise Hürmüz Boğazı’nın trafiğe açılması ve kapsamlı nükleer müzakerelerin başlatılması planlanıyor.
Diplomatik Temas ve ABD’nin Tutumu
ABD, sürece temkinli yaklaşıyor. Görüşmelere yakın bir Amerikalı yetkili, Washington’un arabulucular aracılığıyla “olumlu ve yapıcı” temaslarda bulunduğunu ancak anlaşma için acelesi olmadığını belirtti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Katar arabuluculuğuyla gerçekleştirilen üç saatlik görüşmenin uzlaşıyla sonuçlanmadığını açıkladı. Buna karşın İran Dışişleri Bakanı Erakçi, 22 Eylül’de ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner ile Katar üzerinden mesaj alışverişi yaptı ve bu temasları “verimli” olarak nitelendirdi.
Küresel Ekonomiye Yansımaları
Şubat ayı sonunda ABD ve İsrail’in İran dini lideri Hamaney ile askeri komuta kadrosunu hedef alan hava saldırılarıyla başlayan çatışma, yaklaşık yedi aydır sürüyor. Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması petrol, enerji ve gıda fiyatları üzerinde küresel çaplı baskı oluşturuyor. İran ekonomisi ise yaptırımlar, enflasyon, ilaç sıkıntısı ve ticaret aksaklıklarının altında daralıyor. Erakçi, anlaşmanın ABD ara seçimlerinden önce sağlanmasının her iki taraf açısından da daha uygun olacağını vurguladı. Trump ise birincil hedefinin İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek olduğunu, bunun diplomatik yolla ya da yeni saldırılarla sağlanacağını açıkladı.
