Tahran’dan Hürmüz Tehdidi
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, BM Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada ABD yaptırımları ve deniz ablukası sürdüğü sürece Hürmüz Boğazı’ndan serbest geçişe izin vermeyeceklerini açıkladı. Açıklama, bu hafta New York’ta sürdürülen diplomatik temaslarda beliren yumuşama sinyallerini doğrudan sarstı. Trump’ın “çok iyi geçti” dediği görüşmelerin hemen ardından gelen bu mesaj, iki taraf arasındaki açığın kapanmaktan uzak olduğunu ortaya koydu.
Müzakere İçin Sıralanan Koşullar
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, New York görüşmelerinde Tahran’ın “kesin tutumlarını” masaya yatırdı. Devlet medyasının aktardığına göre koşullar arasında ABD deniz ablukasının derhal kaldırılması, İran’ın donmuş varlıklarının serbest bırakılması ve savaşın “tüm cephelerde” durdurulması yer alıyor. Son maddenin İsrail’in Lübnan’daki Hizbullah operasyonuna atıf yaptığı değerlendiriliyor. Pezeşkiyan ayrıca nükleer silah arayışında olmadıklarını, ancak ekonomik amaçlı nükleer teknoloji geliştirme hakkından da vazgeçmeyeceklerini vurguladı.
Küresel Enerji Piyasalarına Yansımalar
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde yirmisinin geçtiği su yolu konumuyla küresel enerji arzı açısından doğrudan belirleyici bir noktadır. Boğazın kapanması ya da geçişlerin kısıtlanması halinde başta Körfez petrolüne bağımlı Asya ekonomileri olmak üzere ham petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşması beklenir. İlgili haberler arasında yer alan “Hürmüz’den petrol sevkiyatları 6 ayın zirvesinde” ve “denizden petrol taşımacılığında rekor maliyet” başlıkları, mevcut gerilimin piyasa fiyatlamalarına zaten yansımaya başladığını gösteriyor. Trump’ın İran’ı “yok edeceği” uyarısı ile Pezeşkiyan’ın “güç diline boyun eğmeyeceğiz” yanıtı, müzakere sürecinin kısa vadede somut bir ilerleme kaydedemeyeceğine işaret ediyor.
